Veengebied onder water: laarzen aan voor het klimaat
Samen met myclimate en ZukunftMoor start DACHSER een langetermijnproject voor klimaatbescherming in Niedersachsen. Door vernattingsmaatregelen en de teelt van veenmos wordt een natuurlijke CO2-opslag nieuw leven ingeblazen — en tegelijk ontstaat er een nieuw model voor duurzame landbouw.
De koele ochtend van eind maart verwelkomt ons in de Noord-Duitse laagvlakte met typisch aprilweer. De lucht is bewolkt en een ijskoude wind jaagt regenbuien voor zich uit. Zo nu en dan breekt de zon toch even door. De gezichten van de aanwezigen staan echter stralend. DACHSER en zijn partners, de non-profit stichting myclimate en ZukunftMoor Gnarrenburg GmbH, hebben gasten uitgenodigd in Gnarrenburg, een gemeente van 9.000 inwoners in het district Rotenburg in Niedersachsen. De aanleiding: de officiële aftrap van het Corporate Citizen+-project "Vernatting van het Langenhausener Veen."
Een opdracht die verder reikt dan één dag
Actieve deelname staat op het programma, maar zonder laarzen kom je hier nergens: de grond geeft mee onder elke voetstap, water verzamelt zich in ondiepe kuilen. Wie hier meehelpt, moet bereid zijn om in de modder te staan en voorzichtig te bewegen om niet weg te zakken. En dat is precies wat iedereen hier vandaag doet: Bernhard Simon, Chairman of the Supervisory Board bij DACHSER, leden van de aandeelhoudersfamilie, en namens de Raad van Bestuur Burkhard Eling (CEO) en Stefan Hohm (CDO). Hen vergezellen vestigingsmanagers en stagiairs uit Bremen, Hamburg en Hannover, vertegenwoordigers van partners myclimate en ZukunftMoor, en collega's van de afdeling Corporate Sustainability die het project bij DACHSER coördineren.
Het veengebied en zijn geschiedenis zijn diep verweven met de lokale cultuur. Al in de 18e eeuw werd het ontwaterd en wordt het sindsdien voornamelijk gebruikt als weiland voor melkvee.
"De motivatie en gedrevenheid, vooral bij onze jongere collega's en onze lokale partners, is indrukwekkend. Wanneer generaties op deze manier schouder aan schouder werken, boek je tastbare vooruitgang. Maar bovenal is het een uiting van een duurzaamheidscultuur binnen ons bedrijf die veel verder reikt dan dit project", zegt DACHSER CEO Burkhard Eling, die samen met zijn collega in de Raad van Bestuur Stefan Hohm zichtbaar geniet terwijl hij de handen uit de mouwen steekt bij het inzaaien van veenmos. Wat hier begint, maakt deel uit van een langetermijnproject voor klimaatbescherming: de vernatting van een ontwaterd veengebied van bijna 12 hectare, vergelijkbaar met zo'n 16 voetbalvelden, of de omvang van een grotere DACHSER-vestiging.
Een onderschatte klimaatfactor
Veengebieden behoren tot de meest effectieve natuurlijke koolstofopslagen op aarde. Hoewel ze slechts ongeveer drie procent van het mondiale landoppervlak beslaan, slaan ze twee keer zoveel koolstof op als alle bossen samen. Wanneer een veengebied echter wordt ontwaterd, keert dit effect zich om: de koolstof die over eeuwen is vastgelegd, komt op grote schaal vrij. In Duitsland alleen al is dat goed voor zo'n zeven procent van de jaarlijkse broeikasgasemissies. Volgens de "Mooratlas" van de Heinrich Böll Stiftung stoten ontwaterde veengebieden die worden gebruikt voor laagproductieve landbouw 25 keer meer broeikasgassen uit dan het binnenlandse luchtverkeer in Duitsland.
Ook het Langenhausener Veen was decennialang gedraineerd voor landbouwdoeleinden, met relatief lage opbrengsten die jaar na jaar verder daalden en uiteindelijk volledig wegvielen. Het gevolg: voortdurende uitstoot die zich over lange periodes opstapelt. Volgens berekeningen van ZukunftMoor komt er op het projectgebied momenteel meer dan 2.000 ton CO2-equivalenten per jaar vrij. Zonder ingrijpen zou dit proces nog eeuwen doorgaan.
Water terug, uitstoot gestopt
De oplossing is even eenvoudig als doeltreffend: het water keert terug. Drainagesystemen worden verwijderd, het waterpeil wordt verhoogd en het gebied wordt opnieuw vernat. Daarmee stopt het afbraakproces en kan het veen zijn oorspronkelijke functie als koolstofopslag hervatten. Vernatten is bovendien essentieel voor meer biodiversiteit en de ontwikkeling van een duurzame plattelandseconomie.
Het project steunt op een innovatief concept dat klimaatbescherming combineert met landgebruik: paludicultuur. De term is afgeleid van het Latijnse "palus", moeras, en verwijst naar het agrarisch en bosbouwkundig gebruik van natte of herstelde veengebieden. Concreet betekent dit dat in het Langenhausener Veen veenmos wordt geteeld als klimaatvriendelijk alternatief voor turf in de substraatindustrie. Dat creëert niet alleen een effectieve koolstofopslag, maar biedt ook economische kansen voor lokale boeren.
Dit levert een aanpak op die ecologische en economische belangen samenbrengt. "Veenmos heeft het potentieel om het gebruik van klimaatschadelijke turf te vervangen. Een belangrijke stap, zeker in het licht van de geplande Europese uitfasering van turf tegen 2030", zegt Julia Kasper, medeoprichter en managing director van ZukunftMoor.
Stefan Hohm, die als Chief Development Officer (CDO) bij DACHSER onder meer verantwoordelijk is voor Research & Development en innovatie, benadrukt de schaal van het project: "Na de renaturatie worden daar CO2e-emissies bespaard die overeenkomen met die van 14 miljoen kilometer zwaar vrachtverkeer." Samen vormt dit een model dat laat zien hoe klimaatbeschermingsprojecten op grotere schaal kunnen worden uitgerold en geïntegreerd in bestaande economische structuren.
Samen verantwoordelijkheid nemen
Voor DACHSER maakt de betrokkenheid bij het Langenhausener Veen deel uit van het Corporate Citizen+-programma: een ruimer begrip van langdurig maatschappelijk en klimaatgerelateerd engagement dat verder reikt dan de kernactiviteiten. "Met ons Corporate Citizen+-programma willen we een blijvende bijdrage leveren aan milieu- en klimaatbescherming, voorbij reclame en certificaten", zegt Bernhard Simon.
Het project in het Langenhausener Veen verbindt de identiteit en wortels van DACHSER in Duitsland met dit mondiale engagement voor betere leefomstandigheden en stabiliteit. Het project is een voorbeeld van een nieuwe vorm van landgebruik die klimaatbescherming, zorgvuldig omgaan met natuurlijke hulpbronnen en regionale waardecratie met elkaar verbindt. "De vernatting van een veengebied is geen snelle oplossing, maar een duurzame investering in de toekomst. De looptijd van 50 jaar onderstreept deze langetermijnaanpak", legt Simon uit. "Toekomstige generaties zullen profiteren van wat wij vandaag in gang hebben gezet."