Wereldwijd zakendoen betekent wereldwijd verantwoordelijkheid nemen
Kansen bieden, de toekomst vormgeven: hoe DACHSER het gesprek over ontwikkelingssamenwerking aanjaagt en samen met partners werkt aan duurzame ontwikkeling, onder meer in Afrika en Azië.
Of het nu gaat om een spijkerbroek, een smartphone of een kop koffie in de ochtend: er zijn maar weinig producten in ons dagelijks leven die niet afhankelijk zijn van wereldwijde toeleveringsketens. Die ketens verbinden markten, creëren welvaart en vormen de basis voor economische activiteit. Tegelijkertijd laten ze zien hoe nauw economisch succes en maatschappelijke verantwoordelijkheid met elkaar verbonden zijn. “Globalisering is de drijvende kracht, het vliegwiel van ons bedrijf”, zei Bernhard Simon, Chairman of the Supervisory Board bij DACHSER, begin april tijdens een panelgesprek op de nieuwe DACHSER Network Campus (DNC) in Kempten. “Daaruit vloeit ook verantwoordelijkheid voort voor de leefomstandigheden van mensen wereldwijd.”
“Wereldwijde waardeketens zijn niet alleen economische structuren, maar ook sociale verbanden. Beslissingen binnen die ketens hebben rechtstreeks invloed op de leef- en werkomstandigheden van mensen elders in de wereld”, zegt Simon. “Toeleveringsketens voorzien mensen in hun levensonderhoud en dragen bij aan welvaart, maar dat mag niet ten koste gaan van mensen.” Duurzaamheid en sociale normen worden daarmee een onlosmakelijk onderdeel van economische waardecreatie.
De vraag is niet langer of bedrijven verantwoordelijkheid moeten nemen, maar hoe. De invulling daarvan is de afgelopen jaren wezenlijk veranderd. Wat vroeger onder maatschappelijk verantwoord ondernemen viel en vaak als aanvulling op de kernactiviteiten werd gezien, wordt steeds meer onderdeel van de bedrijfsstrategie.
“Strategie, geen reclame”, noemt Simon het streven om verantwoordelijkheid stevig in het bedrijf te verankeren, in plaats van die vooral als communicatiemiddel te gebruiken. Het concept ‘Corporate Citizen+’ gaat volgens hem bewust verder dan traditioneel maatschappelijk verantwoord ondernemen. “DACHSER ziet zichzelf als een bedrijf dat niet alleen economisch actief is, maar als wereldwijde speler ook bewust verantwoordelijkheid neemt voor mensen in kwetsbare en gemarginaliseerde posities. Wij zijn een bedrijf dat zijn stempel op de wereld drukt.”
Maatschappelijke verwachtingen veranderen ingrijpend
Deze ontwikkeling vindt plaats tegen de achtergrond van ingrijpend veranderende maatschappelijke verwachtingen. Het vertrouwen in overheidsinstellingen, media en niet-gouvernementele organisaties neemt op veel plaatsen af. Tegelijkertijd hechten mensen meer waarde aan hun directe omgeving en aan de rol die bedrijven daarin spelen.
“Vertrouwen ontstaat waar bedrijfsleven, politiek, media en maatschappelijke organisaties samenwerken en bruggen slaan tussen verschillende perspectieven.”
De Edelman Trust Barometer laat zien dat de werkgever voor veel mensen tegenwoordig de belangrijkste bron van vertrouwen is. Dat brengt een nieuwe verantwoordelijkheid met zich mee: bedrijven worden een verbindende schakel tussen economische, maatschappelijke en politieke belangen. “Vertrouwen ontstaat waar bedrijfsleven, politiek, media en maatschappelijke organisaties samenwerken en bruggen slaan tussen verschillende perspectieven”, legt Simon uit. Dat kan alleen door met elkaar in gesprek te gaan. Daarbij ontstaat onvermijdelijk wrijving. Het zoeken naar oplossingen en compromissen kan soms moeizaam zijn, maar juist die wrijving kan nieuwe energie opleveren.
Impact vraagt om partnerschap, niet om liefdadigheid
De samenwerking van DACHSER met kinderrechtenorganisatie Terre des Hommes, die al meer dan twintig jaar bestaat, laat zien hoe deze aanpak er in de praktijk uitziet. Wat begon als reactie op de tsunami van 2005, groeide uit tot een langdurig partnerschap tussen DACHSER, Terre des Hommes en lokale organisaties. Dat heeft geleid tot projecten in verschillende landen, waaronder Zambia.
Centraal in de samenwerking met Terre des Hommes en andere partners, zoals de klimaatbeschermingsorganisatie zonder winstoogmerk myclimate, staat een verandering van perspectief: van kortetermijnhulp naar duurzame ontwikkeling. “Pronkprojecten die mooie beelden en krantenkoppen opleveren, maar na afloop meteen worden vergeten, zijn misschien geschikt voor ‘greenwashing’ van klimaatmaatregelen of ‘bluewashing’ van maatschappelijke betrokkenheid. Maar ze zijn het tegenovergestelde van duurzaam”, stelt Simon. “We bouwen niet alleen scholen. We geven mensen de mogelijkheid hun leven zelf vorm te geven.”
Joshua Hofert, directielid Communicatie en woordvoerder van Terre des Hommes, noemt drie voorwaarden voor succes: strategie in plaats van pr, gelijkwaardige partnerschappen en langdurige betrouwbaarheid. Tijdens het panelgesprek op de DACHSER Network Campus in Kempten onderschreef ook dr. Gerd Müller deze aanpak. Müller was van 2013 tot 2021 Duits bondsminister voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling en is sinds eind 2021 directeur-generaal van de Organisatie van de Verenigde Naties voor Industriële Ontwikkeling (UNIDO). Hij ziet grote economische kansen, vooral in Afrika en Azië. “De wereldbevolking groeit, vooral in Afrika en Azië. Dat biedt kansen voor economische ontwikkeling, mits die in partnerschap vorm krijgt. Deze landen vragen niet om giften; ze willen samenwerken.” Volgens Müller verandert daardoor ook de manier waarop we naar ontwikkelingssamenwerking kijken: die wordt een gezamenlijk proces tussen gelijkwaardige partners.
Impact vraagt tijd en goede voorbeelden
Duurzame ontwikkeling bereik je niet in korte tijd. Ze ontstaat door jarenlange betrokkenheid en concrete lokale projecten. Een voorbeeld is ‘Trash4Cash’ in Zambia, voortgekomen uit een gezamenlijk project van DACHSER en Terre des Hommes. Na een jongerenuitwisseling tussen Duitsland en Zambia begonnen jonge ondernemers in de stad Livingstone, waar vervuiling een groot probleem is, recyclebaar afval in te zamelen, te verwerken en te verkopen.
Het project zorgt inmiddels voor werkgelegenheid, verbetert de leefomstandigheden en vergroot het bewustzijn van duurzaam ondernemen. Tegelijkertijd laat het zien dat kennisoverdracht twee kanten op werkt. De deelnemers van DACHSER nemen hun ervaringen mee terug naar het bedrijf en passen ook in Duitsland processen aan, bijvoorbeeld voor recycling en afvalscheiding. Daarmee wordt de langetermijnaanpak een doorslaggevende succesfactor én een voorwaarde voor geloofwaardigheid.
Samenwerking als model voor de toekomst
De ervaringen van DACHSER met dit en andere projecten schetsen een duidelijk beeld. “Wereldwijde ontwikkeling is geen op zichzelf staand werkterrein, maar ontstaat altijd door nauwe samenwerking tussen verschillende partijen”, zegt Simon. “Bedrijfsleven, politiek, maatschappelijke organisaties en media moeten allemaal verantwoordelijkheid nemen en samenwerken.”
Tijdens het panelgesprek in Kempten vatte dr. Wolfgang Stefinger, lid van de Duitse Bondsdag en voorzitter van de Bondsdagcommissie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, treffend samen waarom bedrijven die verantwoordelijkheid moeten nemen: “Alles hangt met alles samen”, zei hij, economisch, politiek en maatschappelijk. Stefinger wees op het groeiende belang van internationale samenwerking in een wereld die steeds verder verdeeld raakt. Nationale perspectieven alleen zijn volgens hem niet meer voldoende om mondiale uitdagingen aan te pakken.
Voor Simon bevestigt dit de brede maatschappelijke en bedrijfsmatige inzet van DACHSER als Corporate Citizen+. “Wie wereldwijd zakendoet, geeft ook vorm aan de wereldwijde ontwikkeling. En wie dat bewust doet, creëert meer dan alleen economische waarde: die bouwt mee aan de toekomst, voor deze en toekomstige generaties.”